5510 sayılı yasanın 41.maddenin “a” bendine eklenen 17/4/2008 gün-5754/67 maddesine göre; Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri,

Borçlanabilme imkanı getirilmiştir.Yasal düzenlemeden sonra,kamuoyunda iki çocuğu olan kadın sigortalıların 4 yıllık süre borçlanarak,daha erken yaşta emekli olabilme beklentisi ortaya çıkmıştır.Ancak,yasa maddesi uygulamaya yönelik ayrıntılı bir hüküm getirmediğinden mevzuatta boşluk oluşmuştur.

28 Eylül 2008 gün-27011 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan “Hizmet Borçlanma İşlemleri Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ ile uygulamaya yardımcı olunmak istenmiştir.

Ancak,söz konusu tebliğde kafalarda oluşan soru işaretlerini giderememiştir.Bu amaçla,Sosyal Güvenlik Kurumunca örnekleriyle belirtilen ayrıntılı genelge yayımlanmıştır.

Konu hakkında düzenlenen 2008/111 sayılı genelge uygulamaya örnekler yardımıyla ışık tutmuştur.Genelgede aşağıda belirtilen hususlara

Ücretsiz Doğum ya da Analık İzni Süreleri ile Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendine Tabi Sigortalıların Doğumdan Sonra Geçen Süreleri 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince kadın sigortalıların; Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izin süreleri, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki kadın sigortalıların, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladıkları tarihten sonra iki defaya mahsus olmak üzere doğum yaptıkları tarihten itibaren geçen en fazla iki yıllık süreleri, bu sürede adlarına prim ödenmemiş olması kaydıyla ve çocuklarının yaşaması şartıyla borçlandırılacaktır. Söz konusu düzenleme ile doğum nedeniyle çalıştığı işinden ayrılmak zorunda kalan kadın sigortalılara doğumdan sonra sigortasız geçirdikleri belli süreleri borçlanarak hizmet olarak değerlenme imkanı sağlanmıştır.

Sigortalı kadının doğumdan sonraki sekiz haftalık, çoğul gebelik halinde ise on haftalık süreleri, doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süre dahil toplam istirahat süresinde adına prim ödenmemiş olması kaydıyla bu sürelerle birlikte toplam iki yıllık süre borçlandırılacak, prim ödenmiş ise bu süreler iki yıllık süreden düşülerek kalan süre borçlandırılacaktır.

2925 sayılı Kanuna (Tarım SSK Kanunu) tabi kadın sigortalılar da doğumdan sonra adlarına prim ödenmemiş olması kaydıyla iki yıllık sürelerini borçlanabileceklerdir. Ancak, bunların sigortalılıkları doğum nedeniyle sona ermeyeceğinden, doğum tarihinden itibaren primi ödenmemiş süresi olsa dahi doğum yapılan yılın sonuna kadar olan süre için tarım sigortası primleri tahsil edilecek, bu süre iki yıllık süreden düşüldükten sonra kalan süresi borçlandırılacaktır.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup hizmet akdine tabi çalışmakta iken doğum nedeniyle işinden ayrılan kadın sigortalılara doğumdan sonra geçen iki yıllık süreyi borçlanma imkanı sağlandığından isteğe bağlı sigortalı iken doğum yapan kadın sigortalılar söz konusu süreyi borçlanamayacaklardır.

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi kadın sigortalılardan ücretsiz doğum izin süreleri ya da analık izin süreleri ile doğumdan sonra geçen iki yıllık sürelerini borçlanmak isteyenlerin borçlandırılacak süreleri, sigortalının işten ayrıldığı tarih, sigortalının doğum yaptığı tarih ve kadın sigortalı adına doğumdan sonra prim ödenip ödenmediği hususları göz önünde bulundurularak Kurumca belirlenecek, bu süreler için ayrıca belge istenmeyecektir. Bunların, borçlanma talep dilekçesiyle başvurmaları yeterli olacaktır.

Buna göre;

1- 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi kadın sigortalılar tabi oldukları iş kanunları gereğince verilen ücretsiz doğum ya da analık izin sürelerini borçlanacaklardır.

Örnek 1- 01/05/1993 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 04/08/1997 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı doğum tarihinden itibaren istirahatlı olduğu 04/08/1997- 14/09/1997 süresi ile ücretsiz izinli olarak geçirdiği 15/09/1997-15/11/1997 süresini borçlanabilecektir.

Örnek 2- 06/07/1992 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (B), 04/08/1994 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı doğum sonrası istirahatlı olduğu süreden sonra 1 ay da ücretsiz izin kullanmış, ancak, ücretsiz izin kullanmaya başladığı 15/09/1994 tarihine kadar raporlu olduğu sürede adına işvereni tarafından prim ödenmiştir. Bu durumda sigortalı (B), ancak ücretsiz izinli olarak geçirdiği 15/09/1994-15/10/1994 süresini borçlanabilecektir.

2- Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının doğum nedeniyle çalışamadığı iki yıllık süreyi borçlanabilmesi için;
- Sigortalı kadının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigortalılık şartını yerine getirmesi,
- Doğumun çalıştığı işinden ayrıldıktan sonra 300 gün içinde gerçekleşmesi,
- Doğumdan sonra adına prim ödenmemesi ve borçlanacağı sürede çocuğunun yaşaması,
Gerekmektedir.

Örnek 1- 01/03/1995 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 07/05/1996 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı doğum sonrasını istirahatlı olarak geçirdikten sonra çalıştığı işinden ayrılmış ve 30/04/1999 tarihinde tekrar çalışmaya başlamıştır. Sigortalı (A), doğum yaptığı tarihten sonra çalışmaksızın yaklaşık 3 yıl geçirmiş ise de en fazla iki yıllık süreyi borçlanabileceğinden, adına prim ödenmemiş istirahatli olduğu 07/05/1996-07/05/1998 süresi ile çalışmadan geçirdiği süre dahil toplam 24 aylık süreyi borçlanabilecektir.

Örnek 2- 15/04/1996 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (B), hamileliği nedeniyle yasal izin süresini beklemeden 06/05/1997 tarihinde işinden ayrılarak 300 günlük süre içinde 07/01/1998 tarihinde doğum yapmış ve 12/03/2001 tarihinde de tekrar çalışmaya başlamıştır.

Çalışmadan boşta iken 300 günlük süre içinde doğum yapan bu sigortalı 07/01/1998- 07/01/2000 tarihleri arasında geçen iki yıllık süreyi borçlanabilecektir.

Örnek 3- 15/02/1994 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (C), hamileliği nedeniyle rapor süresini beklemeden 06/02/1996 tarihinde işinden ayrılarak 06/01/1997 tarihinde doğum yapmış ve 12/03/1999 tarihinde de tekrar çalışmaya başlamıştır. Çalışmadan geçirdiği 300 günlük süreden sonra doğum yapması nedeniyle bu sigortalı, doğumdan sonra geçirdiği iki yıllık süreyi borçlanamayacaktır.

Örnek 4- 01/03/1988 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (D), 07/05/2009 tarihinde doğum yapmış ve tekrar çalışmaya başlamamıştır. Sigortalı (D), tekrar çalışmaya başlamadığı halde Kuruma müracaat etmesi halinde doğumdan sonra çalışmadan geçirdiği 2 yıllık süreyi borçlanabilecektir.

Örnek 5- 01/03/2001 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (E), 02/07/2006 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı tekrar 02/08/2007 tarihinde çalışmaya başlamıştır. Sigortalı (E), doğum yaptığı tarih ile yeniden işe başladığı tarih arasında geçen 13 aylık sürenin sadece 6 aylık kısmını borçlanmak istemiştir. Bu sigortalının talebine istinaden doğum tarihinden itibaren geçen 6 aylık süresi (02/07/2006-02/01/2007) borçlandırılacaktır.

Örnek 6- 18/06/2002 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (F), 12/08/2004 tarihinde doğum yapmış, 15/04/2008 tarihinde çalışmaya başlamış, çocuğu ise 15/02/2005 tarihinde vefat etmiştir. Sigortalı (F), 12/08/2004-15/02/2005 süresini borçlanacaktır.

3- Kadın sigortalı, doğumdan sonra iki yıldan daha az bir süreyi çalışmadan geçirmiş ise bu süreleri de borçlanabilecektir.

Örnek 1- 18/06/1991 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 12/08/2001 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı tekrar 07/01/2002-30/06/2002 süresinde 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmıştır. Sigortalı (A)’nın çalıştığı süreler 2 yıllık süreden düşüldükten sonra, kalan 12/08/2001-06/01/2002 süresi ile 01/07/2002-12/08/2003 süresi borçlandırılacaktır.

Örnek 2- 01/08/2002 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (B), 04/08/2004 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı tekrar 04/08/2005 tarihinde çalışmaya başlamıştır. Sigortalı (B), 04/08/2004-03/08/2005 süresini borçlanabilecektir.

4- Sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ilk doğumunu yapan ve iki yıllık süre dolmadan ve sigortalı olarak tekrar çalışmaya başlamadan ikinci doğumunu yapan kadın sigortalı, ilk doğumdan ikinci doğuma kadar geçen süre ile ikinci doğum için borçlanabileceği iki yıllık sürenin toplamı kadar geçen süreyi borçlanabilecektir.

Örnek - 06/07/1997 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 12/08/2005 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalı doğum sonrası 8 haftalık süreyi sağlık raporu ile istirahatlı olarak geçirdikten sonra işinden ayrılmıştır. Doğumdan sonra iki yıl geçmeden ve çalışmaya tekrar başlamadan 01/07/2006 tarihinde ikinci defa doğum yapmış ve ikinci doğumundan sonra iki yıldan fazla bir süre geçirdikten sonra 19/11/2008 tarihinde tekrar çalışmaya başlamıştır.

Sigortalı (A), ilk doğum için 12/08/2005-30/06/2006 süresini, ikinci doğum için ise 01/07/2006-01/07/2008 süresini borçlanabilecektir.

5- Birinci doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık süre geçtikten sonra ve sigortalı olarak tekrar çalışmaya başlamadan ikinci doğumunu yapan kadın sigortalı birinci doğum nedeniyle çalışmadan geçirdiği iki yıllık süreyi borçlanabilecek, ancak ikinci doğum için iki yıllık süreyi borçlanamayacaktır.

Örnek - 22/07/1992 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 01/07/1994 tarihinde doğum yapmıştır. Daha sonra tekrar çalışmaya başlamadan 13/06/1998 tarihinde ikinci doğumunu yapmıştır. Sigortalı (A), ilk doğum için 01/07/1994-01/07/1996 süreyi borçlanabilecek, ancak ikinci doğumunu iki yıllık sürenin dışında yaptığından, ikinci doğum için herhangi bir süreyi borçlanamayacaktır.

6- İlk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışırken doğum nedeniyle çalışmasına ara verip iki yıllık süreyi tamamladıktan veya tamamlamadan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ve 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa (c) bendi kapsamında çalışan kadın sigortalılarda borçlanma talep tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olma şartı bulunmadığından, doğumdan sonra geçen sürelerini borçlanabileceklerdir.

Örnek 1- 06/10/2002 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (A), 11/11/2006 tarihinde doğum yapmıştır. Daha sonra 02/03/2007 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olarak çalışmaya başlamış ve borçlanma talep tarihine kadar bu bent kapsamında çalışmasını sürdürmüştür. Bu sigortalının da borçlanma yapabilmesi için talep tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışma şartı bulunmadığından 11/11/2006-01/03/2007 süresi borçlandırılacaktır.

Örnek 2- 05/04/1992 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak çalışmaya başlayan sigortalı (B), 05/05/1997 tarihinde doğum yapmıştır. Sigortalı (B), 18/07/1997-30/09/1997 süresinde 506 sayılı Kanuna tabi isteğe bağlı sigortaya prim ödemiş, doğumdan sonra iki yıl geçmeden 05/09/1998 tarihinde ikinci defa doğum yapmıştır. Sigortalı (B), ilk doğum için 05/05/1997-17/07/1997 süresi ile 01/10/1997-04/09/1998 süresini ve ikinci doğum için de 05/09/1998-05/09/2000 süresini borçlanabilecektir.

Örnek 3- 01/01/1994 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında tarım sigortalısı olan sigortalı (C), 1994, 1995 ve 1996 yılı tarım sigortası primlerini ödemiş, 1997 yılı primini ödemeden 22/06/1997 tarihinde doğum yapmış bu tarihten sonra da herhangi bir prim ödemesinde bulunmamıştır. Bu sigortalının 1997 yılı sonuna kadar olan tarım sigortası primleri tahsil edilmesi gerektiğinden, tarım sigortalısı olduğu süreler 2 yıllık süreden düşüldükten sonra kalan 01/01/1998-22/06/1999 süresi borçlandırılacaktır.

Örnek 4- 01/01/1997 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında tarım sigortalısı olan sigortalı (D), 1997 yılından 2002 yılına kadar tarım sigortası primlerini düzenli ödemiştir. Sigortalı (D), 01/07/1999 tarihinde doğum yapmıştır. Bu sigortalının doğum yaptığı tarihten itibaren 2 yıllık süre içerisinde tarım sigortası primleri ödendiğinden sigortalının borçlandırılacak süreleri bulunmamaktadır.

BORÇLANMA TUTARININ HESABI, TEBLİĞİ VE ÖDENMESİ

Borçlanma halinde ödenecek prim tutarı,5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesine göre prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenen günlük kazancın % 32’si oranında hesaplanacaktır.01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında günlük 22,20-144,30 TL tutarları arasında belirlenecek tutarın %32’i oranında prim ödemesi yapılarak borçlanılacaktır.

Sigortalının borçlanmaya esas günlük kazancının tespitinde, adi posta veya kargo ile gönderilen veya Kuruma doğrudan verilen borçlanma dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarih, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi olarak gönderilenlerde ise postaya verildiği tarih esas alınacaktır.

Tahakkuk ettirilen borç tutarı, ilgiliye iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilecek, PTT alındısının ilgiliye teslim edildiği tarih borcun tebliğ tarihi olacaktır.

Hesaplanan borç, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde sigortalı veya hak sahipleri tarafından Kuruma ya da Kurumun anlaşmalı olduğu bankalara ödenecek, bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar ise geçerli sayılmayacaktır. Borcun bir ay içinde tamamının ödenmemesi halinde, ödenen miktara karşılık gelen süre sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

GENEL DEĞERLENDİRME

5510 sayılı Yasanın 41.maddenin “a” bendine eklenen madde ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri,borçlanma imkanı getirilmiştir.Konu hakkında düzenlenen 2008/111 sayılı SGK Genelgesi uygulamayı ayrıntılı olarak örnekleriyle açıklamıştır.Kamuoyunun beklentisi yasal düzenleme ile birlikte,doğum yapan 4/a (eski sigorta) hükümlerine tabi kadın sigortalıların 4 yıla kadar borçlanma yapılabileceği yönündeydi.Bu şekilde,emekli olma yaşının aşağıya inebileceği beklentisi bulunmaktaydı.Ancak,genelge hükümlerine göre beklentilerin gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.4/a kapsamındaki kadın sigortalıların,doğumdan sonra adlarına prim ödenmeyen ve hizmet akdiyle çalışmadığı dönemleri çocuklarının borçlanma yaptıkları dönemde yaşamaları şartıyla hizmet borçlanması imkanı getirilmiştir.Yapılacak hizmet borçlanma tutarları,kadın sigortalının prim ödeme gün sayısı toplamına dahil edilecektir.Bu tarz borçlanmayı kadın sigortalının kendisi yapabileceği gibi,vefatı halinde ölüm aylığı alacak hak sahipleri de yapabilecektir.